edit

Democratie 2.0

Posted by Rene Jansen Sun, 08 Apr 2007 11:09:00 GMT

In Nederland leven we, gelukkig, in een democratie. Dat betekent dat iedere volwassene - vrouw of man, geschoold of ongeschoold, werkend of werkloos, optimist of pessimist, slimste van de klas of probleemgeval, een gelijk recht heeft te stemmen bij politieke verkiezingen. En dat is goed. Toch werkt het democratische principe niet optimaal. Er wordt een steeds grotere kloof ervaren tussen de Haagse politiek en de belevingswereld van de gewone burger. De afgelopen jaren zijn, mede geïnitieerd door Pim Fortuijn en de daaropvolgende gebeurtenissen, verschillende richtingen aangedragen om deze kloof te dichten:

• Meer openheid en communiceren vanuit Den Haag naar de burger (minder torentjesoverleg);
• beter luisteren naar de kiezer en de borreltafel thema’s beter verwoorden (de kracht van bijvoorbeeld SP en Geert Wilders);
• duidelijker (en daarmee hardere) standpunten innemen (Verdonk).

Als ik kijk naar mijn eigen ervaring bij de afgelopen verkiezingen, zowel de 2e kamerverkiezingen eind vorig jaar, als de provinciale statenverkiezingen begin dit jaar, dan speelt internet een cruciale rol in mijn opinievorming en keuzeproces. Als goedwillend betrokken burger staat mij een uiteenlopende variëteit van stemwijzers ter beschikking om mij te helpen te bepalen op welke partij ik zou moeten kiezen. Waar ik voorheen vooral op basis van uitgangspunten van een partij stemde (sociaal democratisch, liberaal of christelijk bijvoorbeeld) kan ik nu op basis van thema’s uit het verkiezingsprogramma of actuele wetsvoorstellen uit de afgelopen periode zien hoe groot de overlap in denken tussen mij en de verschillende partijen is.

De interessante constatering voor mij was de diversiteit die zich bij deze stemwijzers voordeed: mijn stemadvies bleek te variëren van SP (63% overlap), via PvdA (69%) en D66 (70%) tot aan CDA (63%) en VVD (69%). Ik zou mij dus net zo verwant moeten voelen met PvdA als met de VVD, en ik vraag me af of statistisie de winnende procent verschil met D66 als statistisch relevant zouden benoemen. Het probleem is dat ik mij voor het ene thema identificeer met het standpunt van de ene partij, en voor het andere thema met het standpunt van de andere partij.

Volgens mij is dit de illustratie van het failliet van ons huidige democratische bestel. Onze politieke partijen zijn toch vooral een overblijfsel van de verzuiling: onze huidige politieke partijen vertegenwoordigen één verzameling van standpunten over alle themas heen. Met de ontwikkelingen van social software en web2.0 zouden we volgens mij toe kunnen groeien naar een heel ander staatkundig bestel, een democratie 2.0 zeg maar.

Belangrijke ontwikkelingen die we op het gebied van web2.0 zien, zijn de mogelijkheid om je stem te laten horen (blogs), mee te onderhandelen over de relevantie van thema’s (digg), onze mening over thema’s te laten horen (watvindenwijover.nl) en de betekenis van thema’s vast te leggen (wikipedia). Waar het belang van communities in de fysieke wereld vermindert (de buren en de buurt) zoeken we elkaar massaal op in de virtuele online wereld (chat, Hyves en second life). De uitdaging ligt er in om vanuit deze trend een beeld te schetsen van een nieuw soort democratie die de oude verzuiling los laat en inspeelt op onze emotionele betrokkenheid bij thema’s die ons wel boeien en binden.

Ik zou graag een denkrichting willen schetsen voor deze democratie 2.0. De bestaande politieke partijen die op een veelheid aan thema’s een standpunt moeten hebben verdwijnen. Daarvoor in de plaats komen kleine gefocusde partijen die voor een specifiek thema een standpunt hebben. Je krijgt dan bijvoorbeeld 3 partijen voor volksgezondheid, die ieder op hun eigen manier een oplossing voor de problemen in de zorg aandragen. Eigenlijk kies ik als burger mijn minister voor volksgezondheid. En zo kies ik ook een minister (en daarmee een oplossingsrichting) voor onderwijs, voor economie en voor ruimtelijke ordening. Zo stel ik bij de tweede kamerverkiezingen zelf mijn ideale kabinet samen, en aangezien alle burgers dat doen, zal het uiteindelijke kabinet per thema veel beter de stem van de kiezer vertegenwoordigen. De tijd die ik nu steek in het online invullen van stemwijzers en kieshulpen zou ik in deze nieuwe situatie ook gebruiken om gelijk mijn stem uit te brengen, zodat het mij eigenlijk geen extra tijd kost.

Zal een kabinet dat op deze manier is samengesteld betere beslissingen kunnen nemen? Per thema wel, daar ben ik van overtuigd. We kennen allen de “pot met bonen” waar mensen moeten raden hoeveel bonen erin zitten. Wetenschappelijk is aangetoond dat als mensen van elkaar hun schatting niet weten, maar je van een grote groep stemmen het gemiddelde uitrekent, je een heel preciese benadering van het echte aantal bonen krijgt. Wisdom of the crowds wordt dit wel genoemd.

De echte uitdaging om deze denkrichting te laten werken zit in het vinden van een 2.0 oplossing voor het afstemmings- en prioriteitenvraagstuk over de thema’s heen. Nu is het de politieke partij die staat voor een bepaalde prioriteitsstelling: VVD zal altijd “de economie” laten prefaleren, waar Groenlinks altijd het milieu prioriteit geeft. Mijn verwachting is dat je hiervoor een stemmingsmechanisme kunt gebruiken zoals Digg: binnen een bepaalde bandbreedte kan de burger tijdens periodieke stemrondes stemmen om meer geld uit te trekken voor het ene thema (duimpje omhoog voor dit thema), ten koste van geld voor het andere thema (duimpje naar beneden). De wisdom of the crowds voorspelt dat de massa bij elkaar een goede verdeling van onze gemeenschappelijke middelen waarborgt.

Wat mij aanspreekt in deze benadering, is dat ik veel duidelijker mijn stem kan laten horen op gebieden die ik interessant vind. Mijn stem die ik bij de verkiezingen laat horen is geen overlap van 60-70% met een partij, maar een 100% keuze, hetgeen mij weerhoudt om mijn toevlucht te zoeken om “strategisch” te stemmen. Met op deze manier gekozen ministers, en de mogelijkheid om met elkaar het belang van thema’s en daarmee de budgetverdeling over ministeries heen te bepalen, verwacht ik dat de afstand tussen politiek en burger enorm verkleind wordt. We hebben nog een flinke weg te gaan om deze denkrichting verder door te denken, maar het huidige kabinet zou haar innovatiebudget prima kunnen steken in het ontwikkelen van een mooie web2.0 omgeving om deze denkrichting verder te verfijnen en onderzoeken op haalbaarheid. Wij van Winkwaves zouden dit platform dan graag helpen ontwerpen en bouwen natuurlijk :)